24th Lyuva Khutla (Cha – ypi) 2026 cha Siaha Vaihpi Tlylia liata arônah kawpa ta ahmâpa a châ

PRESS RELEASE
NO.16/2026

SIAHA, 13 Hmypi, 2026, Chutynoh – Marapazy ta Cha-ypi eima hneipa liata laichaipa nata rônah chaipa programme ahmâ tyhpa Lyuva Khutla cha atakô a ei 24 na awpa ta Siaha cha Vaihpi Tlylia liata ahmâpa a châ.

Programme he dawh 10:30 AM tawhta pathaopa châ ta, Puhpa M. Laikaw, Hon’ble Chief Executive Member, Mara Autonomous District Council, Siaha cha Azipa châ ta, Phuatuhpazy; Laihsa Femina Hlychho nata Puhpa Khusa Khaila zy chhihthana ry liata Lyuva Khutla 2026 Programme he siekheipa a châ.

Atakô Lyuva Khutla 2026 Marapa Cha-ypi ahmâpa daihti pathaona liata Puhpa K. Vanlalliana, Chairman, Lyuva Khutla Organising Board & Executive Secretary, MADC ta alypangiana hnei ta, MTP Branches; Meisavaih East nata Meisavaih West zy ta Pahyna Hla ama sa. Rev.Jimmy F. Sachai, Moderator Elect, ECM Assembly ta Biehrai Halzy 103 : 2- 5 reina hneipa ta Abeipa hnohta daihti pavaosana Thlah a chhâ.

Azipa Puhpa M. Laikaw, CEM, MADC ta Cha-ypi Poh paraina hneita, Puhpa C. Thahe ta hladyuh a pathluah. Puhpa K. Ngiabei nata Puhpa K. Thansiama zy chiahmie tô ei ta, Puhpa TT. Vabeisu, Puhpa Ramfangzauva, Puhpa K. Vabeichôlai nata Puhpa C.Beithyuhei zy ta a rônah kawpa ta Meithei ama ka. Puhpa L.Khai-u nata Puhpa Ruatfela zy ta dawkho ama tô.

Atanoh Marapazy Cha-ypi ahmana liata Azipa Puhpa M. Laikaw ta biereina hneipa ta, “atanoh, 2026, Marapazy Ch-ypi Laichaipa âvaw hlaopa zydua nata Khizaw Kaokih liata Marasaw a ypa zydua Samaw ei cha hlâ ei. He noh alypa nata thapha kawpa ta ahmâh chyu awpa ta khokheina ei cha hlâ ei.”

“Marapazy pi ta Ku hluhpi eima hneipa hryta a laichaipa nata a rônah chaipa cha atanoh ta eimâ hmâpa ‘Lyuva Khutla’ he a châ. Lyuva Khutla he taochhyhpa Festival châ leipa ta, maniah apathlatuh penawh ta he Râh leilô amâ vaw ngiahlâ ta Kale(Kaley) Valley liata ama pahrâ no, 7th – 8th Century liana khata Marapazy ta Ku nanonaopa a vaw hmâh tyh ei ta; Lyuva Ku, Sahria Ku, Chithla Ku, Beibei, Chakeih-ia tahpa nanonanopazy yzie hnei kawpa ta ama vaw hmâh tyh. He Lyuva Khutla he Lyu va ei ta, Lyurao âdaih mâh hla, amâ pahâna daihti liata pasô kawpa nata aly kawpa ta niedohpa nata lâpa ta ama vaw hmâh tyhpa a châ.”

“Art & Culture Department, MADC pachhuapanoh pa ta Lyuva Khutla a vaw hmâh tyh pi ta, anodeikua atlia tawhna khata adaihti bâh ta vaw pananopa a châ. He atanoh ta Cha-ypi eimâ hmâna chhâpa he Lyuva khai tawhta Lyurao hlâ, cha daihti ruapa liata maniah apathlatupazy ta ama vaw hmâh tyhpa a châna hawhta MADC administration ta pachâ ta, eima Râh liata Râhmâ pabohsana kyh liata zy, Râhsa pabohsana liata zy, atanoh Khizaw nata âkhyhpa ta ryhraona a vaw taopa a châ. Environment Forest & Climate Change, Department, MADC ta atakô chhao 28th February hlâta Sahdô rao awpa nata 15th March hlâta Lyu rao khai awpa tahpa a châpa vâta he Sahdô nata Lyu rao hlâ daihti he pachhypa na a châ e, tahpa he Maraland Zawpi chhaota nama vaw pahno awpa ta ei vaw reipapuapa a châ.”

“Eima Missionary nahzy hmâpa ta Khozohpa ta Marasawzy miah vaw tlua papuapa ta, Krizyhpa eima vaw châ nah ta Manô Mapaw no ta eima chy nata siazy, hla nata eima vaw taopazy kha a Khizaw kawpa hawhta pachâpa ta, eima palôh liata pachhaihna vaw y ta, cha vâna chata, eima taopa hluhpi eimâ vaw chalihsai. Cha, eimâ vaw chalihsai parei tupa vâta eima Lâ thokhazy, taotyhpa thokhazy cha eima kiapâh liata eima Unawh penawh ta thokhazy cha miah chhu ei ta, cha eimâ mô sai chhôhna chata eima taotyhpazy cha pahlei thei awpa duasu liata eima dua ngâkaw tahpa he ei palâha kho kaw. Anodeikua, atanoh he eima Krizyhna chata; eima Bible lia chhaota hmô pi ta, Biephua liata,’Phopizy cha ama rônah chhaota Vârâ Khinarâh amâ ngia aw’, a tah. Chavâta, atanoh ta eima Tradition, practices nata eima chei-ô zydua he eima Krizyhna nahta apakaoh thai vei e, tahpa ta nôpaw hmiatuapazy ta ama pachâna kha a vaw su thai âh khaolei ta, eima culture dopa ta, eima chei-ô pha kawpa ta, eima châna ualua ta ta, he alei liata eima y chhôh heta practice lymâ ta pabohsa lymâ awpa eima châna he atanoh cha Mara Zawpi eima pahnoh awpa nata eima palôhru liata maophaohna eima lâ awpa a peimawh kaw.”

“Art & Culture Department he 12th Term MADC chhaota pachâ peimawh chaipa hry liata a soh. He Art & Culture Department hmâpa ta eima Culture nata Tradition, Hla nata Bie hneipazy, eima chei-ô zy pabohsa ta, palai paseihsa ta Khizaw liata phualuah awpa ta hmahlana sie lymâpa liana chata Mara Art & Culture Committee laipa pi paduapa châta, he Committe liana heta Awnano nôpaw nata NGOs nôpaw ahlaopa ta cha liata chata District Council lita Head of Departments dei châ leipa ta Gov’t of Mizoram ry liata HOD zy amâ hlao. He Committe ry liana heta Sub Committee chhao paduapa a châ. Cha tah âchhuah chaipa cha eima idetity pabohsa ta, eima Culture nata Tradition zydua pabohsa ta, palaiseihsa ta Khizaw liata achâna do ta phualuah lymâ awpa he thatlô kawpa ta hmah a la patao lymâ. Hmo parohpazy alaichadai tah pabohsana rai hria awpazy, Head Quarters dei châ leipa ta Village Level lia chhaota Committee zy paduapa ta Khih kiah liata Thlâ parohpa; Abei nah thlâ ama taopazy, Lôbô ngiatlâ châ kawpazy, Chavah nata Lôpanôzy, cha hawhna chata Hlâno tah ama vaw hmâ tyhpa suzy cha Village Level Committee ta pabohsapa ta, Khizaw liata phualuahna rai he hmahla lymâpa a châ. Executive Committee, MADC paryhsana ta cha suzy cha landlease ta taopa ta, mylâ hânoh lia chhaota pabohsa lymâ awpa ta tahmâ he hmahla pathaopa a châ. Cha hawhna chata eimâ tobina chhao he uniformity ta y sala, chihro nah chhaota hao haola Mara nah atobina na a châ e, tahpa ta thlai ama pahno thei n’awpa ta tao awpa ta Sub Committee chhao paduapa a châ. Atanoh he daihti âcha-iepa vâta phuazâh thei awpa vaw cha leipa ta, pei ei tah kaw. Chavâta, he Art& Culture Department hmahlana liata Zawpi chhaota eima hriaparaoh thai awpa he a peimawh kaw.”

“Atanoh he he su lia dei châ leipa ta Sub Headquarters;Tipa lia chhaota ahmâpa a châ hra. Mylâ hânoh cha he suzy dei châleipa ta Marapazy Ch-ypi laichaipa he Aizawl nata su hropa lia zy chhao ta eimâ hmâh lymâ awpa ta bie eimâ ta khoh kaw. Atanoh he Programme hmâ thei awpa a châna liata thapi phiata ahriatuhpazy; Art& Culture Department,MADc, Gov’t of Mizoram ry liata Department zy nata tovyuh nanonanopa liata maophaohna alapazy chô liata alynabie ei rei. Programme hlaotlohna he Zawpi liata âpahniehpa a châna hawhta hmialâ liata Lyuva Khutla eimâ kaw hmâ lymâ awpa lia chhaota Mara Zawpi zy chhaota eima pasô thaivia lymâ awpa abyuh hmeiseih. He nona heta mo pakha chhao heta maophaohna hnei hra pi ta, na chi nata pho châna kha na zakhei ma?, vaw pachâ la. Na laichhô liata na reih âboh ma?. Khazohpa ta chi nata pho, reih miah a piepa a pabohsa rai chhao he moto eima maophaohna na a cha e, tahpa ta eimâ thei ngâthlâh ha awpa ta bie eimâ ta khoh ngaita kaw.”

“A chhâna liata bie eimâ ta khohpa cha, manô mapaw taozie phapa; miakhana liata Tiamana, ngâchhihna, mo hropa kyhpachâna nata hrozie nôchâ phapa hnei pakhua hei awpa.Mianôna liata he Chi nata Pho he Khizaw liata laiseih tlai sala tahpa eima khoh khiah; MADC ta Dâh nata Phô ahneipa, ‘Marriage & Divorce Act he reingiah kawpa ta zyh ta , hmâ awpa. He su liata âvy pakhyzy nata Khizaw su nanonanopa tawhta he programme avawsaituhpa zydua alypa nata thapha kawpa ta a hmah awpa nata hmialâ daihti lia chhaota He eima Cha-ypi laichaipa ‘Lyuva Khutla’ a pha viapa nata hlaotloh via lymâ pa ta a hmah lymâ awpa ta khokheina sâh chaipa ei cha hlâ ei. Ei châ ly kaw ei.'” tahpa ta Azipa Puhpa M.Laikaw CEM, MADC ta a biereipa a pachhâsa.
Atakô Lyuva Khutla liata Azipa hleikhô ta Puhpa VL.Hruaizela Khiangte,DC,Siaha nata Pihnô K. Pari, Adiser MCHP(HQ) zy ta biereina chyupa ama hnei hra.

Mara Artists; John Beizachhi Phuto, HC. Tersa Ngiano, Vasti Azyu, Fc.Nipari, FC. Siteite, John Litus, J.Vahneiso, Jessica B Khuhly, L.Vabeiha, Pricilla Notlia, zy ta atanoh Lyuva Khutla he hlasapa ta ama palôpahawh. Ls. Alanis LT. Beinonai ta Hlaphôh reina a hnei hra.

Mara Pho Lâ, Costume Parade nata Short Drama apamosapazy:-

Short Drama: MTP Branch: Meisavaih East.
Costume Parade : MCHP Hqrs.
Sawlakia – MTP Sub-Hqrs: Chakhei.
Khocheihnô Lâ : MTP Branch : Siaha.
Awhkhy lâ – All Town Branch, MTP Hqrs.
Lyuva Khutla 2026 Chhivaw & Khydi châ ta atlyhpazy: –
Chhivaw = Elami K Notlia, d/o NT Robin, MTP Branch: Siaha.
Khydi = Hezakia Beipatha, s/o C Beiri, MTP Branch: College Vaih.
Lyuva Khutla 2026 Saliah Beinô nata Saliah Beipaw atlyhpazy: –
Saliah Beinô = Johani P Ngohlua, d/o P Ryuthalai, College Vaih.
Runner up = Bella J Beinôpha, d/o Goldy J Lailyma, New Colony I.
1st Runner up = Aquila Beinôngia, d/o John Calvin, Siahatlâh.
Saliah Beipaw = HC Axel, s/o HC Lalrinawma, New Colony.
Runner up = Beihneichhua Zawhly, s/o J Byhnadaosa, College Vaih.
1st Runner up = Aron L Beimody Zakhai, s/o L Beimokhai, Meisavaih West.

A ei 2 na awpa ta Lyuva Khutla liata Palyupalihna a daopazy cha:-

1) Rev.Dr. Laiu Fachhai.
2) Pihnô P. Chaki.
3) Pihnô S. Ngodei.

Puhpa K. Vanlalliana, Chairman, Lyuva Khutla Organising Board & Executive Secretary, MADC ta Cha-ypi poh lohna nata Cha-ypi ahmâna daihti khawna a hnei khai tawhta atakô Marapazy Cha-ypi rônah ngaita pa programme cha a palâ kawpa ta ahmâ patlôpa a châ.

Atakô Lyuva Khutla Programme he NSV Youtube Official channel liata Live Telecast piepapuapa a châ.

ISSUED BY:
Information & Publicity Department
Mara Autonomous District Council
Siaha.